وبلاگ گروه مهندسی آب دانشگاه آزاد سنندج

جانمایی طرح

 اهواز - خبرنگار آفرينش
طرح تامين آب و شبکه آبياري تحت فشار 6500 هکتار اراضي شرق رودخانه گرگر واقع در خوزستان در دست اجراست.
به گزارش خبرنگار آفرينش به نقل از روابط عمومي سازمان جهاد کشاورزي استان خوزستان، اراضي اين طرح که 10 روستا و 370 نفر بهره بردار را دربرمي گيرد در فاصله 60 الي 65 کيلومتري شمالشرق اهواز در سمت چپ رودخانه گرگر در دو طرف جاده اهواز - مسجدسليمان در استان خوزستان واقع شده است.
بنابراين گزارش، طرح مذکور به مساحت ناخالص 6500 هکتار و مساحت خالص 5400 هکتار با هدف افزايش بهره وري و صرفه جويي در مصرف آب، افزايش سطح زيرکشت و توليد محصولات کشاورزي و اشتغالزايي در منطقه در حال اجراست.

شايان ذکر است با توجه به سياست هاي نوين استفاده از سيستم هاي آبياري تحت فشار و در راستاي افزايش راندمان آبياري و حفظ منابع آب و خاک و محيط زيست، سازمان هاي جهاد کشاورزي، آب و برق خوزستان در سال 1380 تصميم به بازنگري مطالعات مرحله اول و دوم براساس استفاده از شبکه آبياري تحت فشار کردند که از اوايل سال 84 فعاليت عمليات اجرايي آن آغاز شد.
به گزارش خبرنگار آفرينش، طرح مذکور بزرگ ترين پروژه سيستم آبياري تحت فشار در سطح کشور بوده و نخستين و بزرگ ترين پروژه مشترک وزارت جهاد کشاورزي و وزارت نيرو است. همچنين اعتبار پيش بيني شده اين طرح بالغ بر 11 ميليارد و 300 ميليون تومان است. لذا جهت عدم پمپاژ آب از رودخانه به لوله ها توسط سازمان آب و برق، عمليات اجرايي اين طرح متوقف شده و چنانچه آب پمپاژ و لوله ها تست شوند، 4 ماه پس از ورود آب به درون لوله ها، پروژه به طور صددرصد واگذار مي شود.

منبع:روزنامه آفرینش

سیستم های زهکشی زیر سطحی:

بطور مرسوم سیستم های زهکشی زیر سطحی مشتمل بر شبکه ای از لوله های زهکش هستند که در عمق 1 تا 2 متری سطح زمین نصب شده و این شبکه باعث میشود سطح ایستابی تا زیر منطقه توسعه ریشه ها ÷ایین آورده شود ÷تانسیل آب در لوله های زهکش صفر می باشد، بنابراین تمام آبهائی که از نظر ارتفاع بالاتر از سطح آب در لوله زهکش می باشند دارای پتانسیل بیشتر بوده و به طرف زهکش ها جریان پیدا می کنند. در این سیستم با انتخاب و طراحی فواصل و عمق زهکش ها می توان سطح ایستابی را تا عمق مورد نظر پایین آورده و اگرنفوذ  آب با مانعی برخورد نداشته باشد رطوبت خاک در بالای لوله زهکش تا حد ظرفیت مزرعه تخلیه می شود زهکش های مزرعه ممکن است لوله هائی باشند که در زیر زمین نصب می شوند و یا کانالهای عمیق روباز. غالباً نوع اول را زهکش های سرپوشیده و نوع دوم را زهکش های روباز می نامند . سطح ایستابی را با پمپ نیز می توان پایین آورد، این نوع زهکشی را زهکشی عمودی می گوییند برخلاف روش اول که زهکشی افقی نام دارد در اراضی آبی بستر به شرایط محلی ممکن است هم از زهکشی افقی و هم از زهکشی عمودی استفاده شود، اما در اراضی دیم فقط از زهکشی افقی استفاده به عمل می آید.

سیستم های زهکشی لوله ای:

بیشتر شبکه های زهکشی زیر زمینی از نوع لوله ای می باشند این سیستم ها در مورد کنترل شوری اراضی تحت آبیاری نیز به کار برده می شوند تابحال زهکش های لوله ای در مناطق خشک کمتر به کار گرفته شده اند دلیل آن هزینه های بالای این سیستم هاست. اما اصلاح خاکهای شور در این مناطق استفاده از آنها را اجتناب ناپذیر نمده است.در سالهای اخیر تحقیقات بسیار زیادی در زمینه عملکرد لوله های زهکشی ،نحوه نصب لوله ها و مصالحی که در زهکشی زیر سطحی بکار می رود بعمل آمده است که نتیجتاً به توسعه این سیستم ها منجر شده است.

آرایش زهکش ها:

وضع قرار گرفتن زهکش های مزرعه و کلکتورها (یا جمع کنندههایی که زه آب به داخل آنها می ریزند ) علاوه بر اینکه بهم وابسته اند بستگی به پستی و بلندی زمین نیز دارند که از نقاط گود مزرعه عبور نمایند زیرا این نقاط طبیعتاً نقاطی هستند که آب به اقتضای نیروی ثقل در آنجاها جمع می شود مثلاً چنانچه در یک مزرعه در تعدادی از نقاط گود حالت باتلاقی بوجود آید مهمترین شبکه آن خواهد بود که این نقاط از طریق زهکش ها به همدیگر متصل می شوند. مسلم است در چنین شرایطی سیستم زهکش نامنظم خواهد بود، این سیستم ها را سیستم طبیعی گویند در این شرایط یک کانال روباز عمیق حفر میشود و مسیر آن طوری انتخاب میشود که از نقاط پست مزرعه عبور کند .

اگر تعداد نقاط پست مزرعه زیاد باشداما وسعت آنها کم باشد طرح شبکه طبیعی کارایی خود را از دست می دهد و اجرای آن خالی از اشکال نخواهد بوددراین شرایط شبکه متصلی از زهکش ها احداث می گردد که می توان به شبکه های موازی و نرده ای اشاره کرد. در سیستم های نرده ای کلکتورها ( جمع کننده ها ) درجهت شیب اصلی زمین و زهکش های مزرعه درامتداد خطوط تراز ( با شیب کمی نسبت به آنها ) کشیده می شوند. در این سیستم که نحوه اتصال زهکش ها به جمع کننده ها همانند یک پر می باشد عمق زهکش ها در تمام مسیر خود ثابت است حال آنکه در سیستم شبکه های موازی شیب زهکش ها از طریق افزایش عمق آنها در جهت رسیدن به کلکتور تامین میگردد. در سیستم شبکه های موازی زهکش ها عمود بر کلکتور ها قرار می گیرند حال آنکه در سیستم نردهای چون عمق زهکش ها ثابت است و شیب آنها از طریق انحراف نسبت به خطوط تراز تامین می شود لذا با زاویه حد به کلکتور می ریزد .برتری یک سیستم بر یک سیستم دیگر بستگی به موقعیت زمین دارد ، در زمینهای مسطحبا اشکال مستطیلی از سیستم شبکه های موازی حال آنکه در زمینهای غیر مسطح که فقط قسمتی از زمین ممکن است به زهکشی نیاز داشته باشد سیستم نرده ای بکار گرفته می شود.

سیستمهای منفرد و مرکب:

 زهکش های لوله ای ممکن است به داخل کانالهای کلکتور روباز یا کلکتورهای لوله ای تخلیه شوند که حالت اول را سیستم ساده یا منفرد و حالت دوم را سیستم مرکب گویند. که در صورت انتخاب هر یک از سیستم ها مزایا و یا معایب زیر را شامل می شود:

الف) آبهای سطحی: در صورت وجود کانالهای کلکتور آّ سطحی اضفی می تواند وارد آن شده و از زمین خارج گردد.

ب) انسداد: در سیستم ساده به سادگی می توان مشاهده کرد که آیا آب از لوله های زهکش وارد کلکتور می شود یا خیر و اگر انسدادی صورت گرفته باشد نسبت به رفع آن اقدام نمود اما در سیستم مرکب چنین امکانی وجود ندارد.

ج) نگهداری: نگهداری کلکتورهای روباز نیاز به تعمیر و مراقبت زیادی دارند.

د) هزینه: شبکه مرکب هزینه اولیه زیادی رادارد بخصوص اگر لازم باشد در محل اتصال لوله ها تاسیسات برای بازرسی نیز ساخته شوند ولی با توجه به اینکه هزینه مراقبت آن کمتر است.

ه) خروجیها: محل اتصال زهکش های لوله ای به کلکتور روباز بعنوان نقاط ضعف سیستم محسوب می شوند زیرا در زمان لایروبی کلکتور صدمه میبیند.

سیستم نهرهای عمیق زهکشی:

این سیستم از انهاری تشکیلشده است که باآرایش مختلف در زمین حفر می شوند، برای آنکه انهار روباز زهکش بتواند موثر واقع شود لازم است طوری عمیق حفر شوند که کف آنها زیر سطح ایستابی مورد نظر قرار گیرد و سطح آب در آنها 1 تا 1.5 متر زیر سطح خاک باشد.

مقطع انهار زهکش ذوزنقه ای بوده و شیب دیواره آنها بسته به نوع خاک 1:1 ، 1:2 است. در انتخاب سیستم زهکش بین لوله یا نهر روباز عوامل بسیار زیادی دخالت دارند که پارهای از آنها در زیر نام برده شده اند:

1)آبهای سطحی                       2)از بین رفتن زمین                  3)ممانعت در مقابل انجام عملیات کشاورزی                     

4)بازرسی و نگهداری              5)نصب                                      6)شرایط خاک

منبع: کتاب زهکشی جدید ترجمه دکتر امین علیزاده

گردآورنده:بهزاد حکمتی

زهکشی اراضی در لغت به معنای خارج کردن آب اضافی از زمین می باشد که یکی از کارهایی است که از 2000 سال قبل مرسوم بوده. البته خارج شدن آب از زمین بصورت طبیعی نیز صورت میگیرد لذا زهکشی فقط این فرایند طبیعی را سرعت میبخشد هر چند برخی از زارعین احتمالا از زمانهای بسیار قدیم به فواید زهکشی آگاه بودند و کاوش های باستانشناسی نیز آثاری از این عملیات را نشان میدهد اما این کار به عنوان یک فن در کشاورزی مطرح نبوده است ودر واقع زهکشی تا نیمه قرن 18 میلادی بسیار محدود و ناشناخته بود و تنها از آن زمان به بعد بود  که همگام با توسعه کشاورزی توجه به عملیات زهکشی نیز جلب گردید.

زهکشی اراضی علی الاصول برای دو هدف اساسی ممکن است به کار گرفته شوند که عبارتند از:

1. احیاء آن دسته از اراضی ها که تا به حال غیر قابل  استفاده بوده اند و مهیا کردن آنها برای زراعت این نوع زهکسی اراضی به منظور توسعه افقی گویند.

2.بهبود وضعیت زهکشی در اراضی کشاورزی موجود که در واقع زهکشی به منظور توسعه عمودی می باشد.

نیاز به زهکشی یک مسأله پویا و دینامیکاست زیرا باگسترش خواه نا خواه برخی اراضی نیاز به زهکشی پیدا خواهند کرد آمار موجود نشان میدهد که در مقیاس جهانی حدود 3/2 دیم و دارای زهکشی طبیعی بوده و احتیاج به پیاده کردن طرح های زهکشی در آنها نیست ولی 3/1 اراضی مفرط نیاز به زهکشی دارند به عبارتدیگر 400 میلیون هکتار از اراضی دیم جهان نیاز به زهکشی دارند در حالیکه هم اینک فقط 150-100 میلیون هکتار آنها زهکشی می شوند. در زمین های آبی که نیاز به زهکشی دارند در مقایسه با اراضی دیم بمراتب بیشتر است زیرا فقط 50-25 میلیون هکتار یعنی 10تا 20 درصد کل اراضی آبی زهکشی می شوند که این مقدار بسیار کمتر از حد نیاز است. امروزه زهکشی نقش بسیار گسترده تری پیدا کرده است به طوریکه هدف آن فقط خارج ساختن آب اضافی از زمین نیست بلکه مسایلی مانند احیاء یا شیرین کردن اراضی ، مدیریت آب ،مسایل مربوط به محیط زیست و یا کیفیت آب نیز از جمله وظایفی است که در اجرای طرحهای زهکشی مد نظر قرار می گیرند .علاوه براین امروزه زهکشی فقط برای این انجام نمی شود که محصول افزایش یابد بلکه پایین آوردن هزینه تولید، فراهم آوردن شرایطی برای تولید محصولات متنوع ، بهبود وضعیت اقتصادی ،اجتماعی و بهداشتی زارعین و یا امثال آن نیز می تواند از اهداف زهکشی باشد که به ترتیب زیر است:

اهداف زهکشی:

بطور کلی اهداف زهکشی را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:

1. کنترل و جلوگیری از ماندابی شدن،

2. کنترل و جلوگیری از شور شدن،

3. کنترل فرسایش،

4. کنترل سیل،

5. حفاظت محیط زیست،

6. سلامت و بهداشت عمومی،

7. حففاظت از انبیه ها و تاسیسات عمومی،

8. توسعه روستایی و امنیت غذایی.

اثرات مفید زهکشی:

1. تهویه خوب در منطقهتوسعه ریشه ها با مقدار رطوبت در این نسبت عکس دارد از طرف دیگر رطوبت خاک تابعی از عمق آب زیرزمینی است و چون اندازه گیری سطح ایستابی ساده می باشد غالباً این پارامتر بعنوان یک نمایه مناسب برای تشخیص نیاز زمین به زهکشی قرار می گیرد ،نمایه دیگری که برای تعیین وضعیت تهویه خاک استفاده می شود طول مدت استغراق در سطح زمین است . اطلاعات موجود نشان می دهد که عمق سطح ایستابی در خاک های سبک 100-50 سانتی متر و در خاک های سنگین 150-100 سانتی متر نسبت به سطح زمین پایین آورده شود قابلیت کار روی زمین افزایش می یابد.

2. جلوگیری از مختل شدن عملیات زراعی: پیدایش از حالت ماندابی در خاک قابلیت دسترسی به زمین و کار روی آن را با مشکل مواجه می سازد . در خاک های زهدار فرصت برای عملیات زراعی( آماده سازی زمین، کاشت، وجین، سم پاشی و حتی برداشت) بسیار محدود است و اگر زارع به دلایلی مجبور باشد که در همین شرایط نامساعد روی خاک کار کند نتیجه آن متراکم شدن زمین و سرانجام از بین رفتن ساختمان خاک به نوبه خود باعث کاهش نفوذپذیری شده و عدم نفوذ آب در خاک به صورت غیر مستقیم تعداد روزهای قابل کار روی زمین را کاهش می دهد که زهکشی از  این اثرات مخرب جلوگیری می کند.

برنامه ریزی  و طراحی سیستم های زهکشی:

منظور از برنامه ریزی زهکشی تهیه یک طرح مهندسی برای حل مشکل زهدار بودن اراضی است این طرح معمولاً مشتمل بر یک سری کارهای سازه ای و یا تسهیلات و روش هایی است که باید بکار گرفته شود در بعضی شرایط ممکن است بهترین راه حل فقط تغییر کاربری زمین یا تغییر عملیات کشاورزی و یا انتخاب زراعت ی باشد که نسبت به ماندابی بودن زمین حساسیت کمتری دارند اما بیشتر موارد یک طرح زهکشی مشتمل بر احداث نوعی شبکه زهکشی جدید است ،اینگونه عملیات که اصطلاحاً به آن طرح گفته می شود در محدوده کار مهندسی آبیاری یا عمران است.

1. برسی صحرایی: طرح و برنامه ریزی متمم های زهکشی نیاز به اطلاعات بسیار زیادی دارد که باید با برسی های صحرایی جمع آوری و تجزیه و تحلیل شوند این اطلاعات در دو زمینه میتواند بکار گرفته شود که عبارتند از :

الف) برای تشخیص مسئله و و پی بردن به ماهیت مشکل زهکشی در مزرعه،

ب) برای تهیه برنامه و طرح زهکشی.

2. مراحل تهیه طرح:

الف) در مرحله اول یا تشخیص پروژه به ندرت تجزیه و تحلیل صورت می گیرد ،در این مرحله فقط بر اساس اطلاعات موجود مشخص می گردد که آیا اصولاً مسائلی به عنوان زهکشی وجود دارد یا خیر و آیا صورت خواهد داشت که پروژه ای  به مرحله بعد برود یا نه،

ب) مرحله شناسایی،                ج) مرحله مکان یابی،                      د) مرحله طرح تفضیلی.

در بسیاری از کشورها پروژه های زهکشی معمولاً در سه فاز انجام می شوند می شوند که عبارتند از:

* فاز اول ( شناسایی و طرح متد یابی)                  * فاز دوم ( اجرا )

* فاز سوم ( تهیه نقشه های اجرایی )

3.  معیار های اساسی در طراحی : تهیه یک طرح زهکشی مستلزم آن است که عوامل زیر به صورت مطلوب با یکدیگر تلفیق و بکار  برده شود:

الف) متغییرهای سیستم : نوع زهکشی ،سازه ها ،فاصله زهکشی ،عمق زهکشی ها ،ظرفیت آنها ،مواد مورد استفاده ،روش اجرا وتطبیق روش آبیاری با نوع سیستم زهکشی.

ب) متغییرهای کشاورزی: نوع زراعت ،تناوب کشت ،الگوی زراعت ،عملیات زراعی و غیره.

ج) متغییرهای محیطی: استانداردهای کیفی آب ،معیارهای حفاظت محیط زیست و اکوسیستمهائی که با اجرای طرح تحت تاثیر قرار می گیرند.

د) متغییرهای مدیریتی: راهبری و نگهداری سیستم ،مسائل اداری و مالی تا تشکل های آبیاری و زهکشی و غیره.

4. باران طرح

5. طراحی سیستم های زهکشی مزرعه

6. تعیین معیارهای طراحی.

منبع:کتاب زهکشی جدید ترجمه دکتر امین علیزاده

گردآورنده: بهزاد حکمتی

در این مطلب ما قصد داریم تا شما را در انتخاب نوع سیستم آبیاری مناسب به نسبت نوع محصولی که قصد دارید کشت کنید کمک کنیم . با انتخاب صحیح و بجا می توانید در مصرف آب صرفه جویی کنیدو همچنین بازدهی کار خود را بالا ببرید. به همین منظور در جدول زیر شما را با نوع سازگاری محصولات با سیستم آبیاری مناسب آن را آورده ایم .

راهنمای پیشنهادی برای انتخاب روش های آبیاری:

(0 ) نقشی در انتخاب ندارد،

(- )  به دلایلی بر سایر موارد برتری دارد،

(+) به دلایلی بهتر است از روش دیگری به جای آن استفاده شود.

(a) آبیاری نشتی مکانیزه: به آبیاری اطلاق می شود که با نهرهای قطع کننده، جریان موجی، آبیاری کابلی و غیره همراه است.

منبع: کتاب انتخاب روشهای آبیاری

نویسنده و گردآورنده:مهران ساعدپناه

به گزارش ايرنا "سيد پرويز فتاح" امروز سه شنبه در جمع خبرنگاران در استانداري خوزستان افزود:مهم ترين شاخص خشکسالي در سال جاري فراگير بودن آن است و اين پديده تمامي استان هاي کشور را در برگرفته و اگر مديريت عالمانه و هوشمندانه نبود به طور يقين با مشکلات بيشتري مواجه مي شديم.

وي اظهارداشت:خشکسالي، آزمون سختي است که تمامي مديران بايد در اين خصوص جوهره خودشان را نشان دهند تا بتوان به سلامتي از اين مسير سخت با کمترين هزينه عبور کنيم.

فتاح گفت:با گرم شدن هوا در کشور، مصرف آب و برق در مناطق روستايي و شهري افزايش مي يابد و پيش بيني ما اين است که بعد از مرداد ماه دماي هوابه طور طبيعي کاهش يابد، که اين کاهش دما مي تواند بسياري از مشکلات ما را برطرف سازد.

وي ادامه داد: خوشبختانه با وجود افزايش دما در کشور، پيک مصرف آب و برق کاهش داشته و اين نشان از مديريت خوب و هماهنگي بين تمام مديران و دستگاهها بوده است.
 
فتاح اظهارداشت: فشار روي نيروگاههاي حرارتي از اول سال بيشتر از سالهاي گذشته بوده و اين نيروگاهها در کشور با حداکثر ظرفيت و باراندمان بالا نسبت به سالهاي گذشته در توليد برق هستند.

وي گفت: نيروگاههاي حرارتي هم اکنون بين 25 تا 27 درصد بيشتر از سالهاي گذشته توليد مي کنند تا کاهش 75 درصدي نيروگاههاي برق آبي تا حد زيادي جبران شود.

وزير نيرو در ادامه افزود: پيش بيني مي شد ميزان کمبود و خاموشي ها در خوزستان بيشتر از اينها باشد که اعمال مي شود ولي همکاري مردم و برنامه ريزي مديران اين کمبودها را به حداقل رسانده است.

فتاح در خصوص انشعاب هاي غيرمجازبرق اظهارداشت: بنا به مصوبه هيات دولت قرار شد انشعاب هاي غيرمجاز برق در مدت دو سال جمع آوري شود که اين طرح از اول فروردين ماه آغاز و تا اواخر سال 88 ادامه خواهد داشت.

وزير نيرو افزود: خوزستان بيشترين آمار را در تعداد انشعاب هاي برق غيرمجاز داشته و از ابتداي سال جاري تاکنون 60 هزار انشعاب غيرمجاز در اين استان جمع آوري شده است.

وي گفت: با توجه به دماي هوا در استان خوزستان، با اعمال برنامه خاموشي ها در استان هاي شمالي و تهران يک هزار و 800 مگاوات برق از طريق خطوط انتقال براي کمک به شبکه برق خوزستان به اين استان داده مي شود.

وزير نيرو روز دوشنبه در نشست ستاد خشکسالي استان آخرين وضعيت پيامدهاي خشکسالي در خوزستان را مورد بررسي قرار داد.

فتاح همچنين با سفر به شهرهاي آبادان و خرمشهر، وضعيت آبرساني در اين دو شهر را بررسي و از نيروگاه در حال ساخت خرمشهر بازديد کرد.

همزمان دو نمایشگاه تخصصی صادراتی مواد غذایی، کشاورزی، ماشین آلات و صنایع وابسته و صنعت مرغداری، دامپروری، شیلات و آبزیان از 13 لغایت 16 شهریور ماه جاری در محل نمایشگاههای بین المللی زنجان برگزار می شود.

 
www2.irna.ir/fa/news/view/menu-155/8704162038140824.htm - 12k

با توجه به اين كه منبع اصلي براي تامين نيازهاي گياهان خاك است پس براي پيشبرد اهداف خود بايد بيشتر با اين منبع ارزشمند آشنا شويم:

براي شروع به منظور آشنايي خاك را از ديدگاه علم كشاورزي تعريف ميكنيم، خاک محيط متخلخلی است که از مواد معدنی و آلی، آب، هوا و موجودات ريز و درشت تشکيل شده و بستر مناسبی را برای رشد ريشه گياه فراهم نموده است.اهداف کاربردی فیزیک خاک در کشاورزی بسیار زیاد است که از آن جمله می توان به مدیریت صحیح خاک در زمینه های آبیاری، زهکشی، حفاظت آب و خاک، شخم و انواع خاکورزی، تنظیم دمای خاک و عکس العمل خاک نسبت به تنش های مکانیکی اشاره کرد. براي تفهيم بيشتر به يك مثال بسنده ميكنيم:

فرض كنيد مي خواهيد براي يك مزرعه سيستم آبياري تحت فشار طراحي كنيد يكي از اطلاعات مورد نياز شما براي دور آبياري بافت خاك است براي نگهداري حجم آب در طي يك مدت زمان در فضاي متخلخل خود.

انواع بافت های خاک عبارتند از :

1) Sand :خاک های که حداقل 85 درصد شن داشته و مجموع ذرات سیلت و 1.5 برابر ذرات رس از 15 درصد کمتر است.

2) Loamy Sand : خاکهای که مقدار شن آن 70-90 درصد بوده و مقدار ذرات سیلت و 1.5 برابر ذرات رس از 15 درصد کمتر و از 30 درصد بیشتر نیست.

3) Sandy Loam : خاکهای که مقدار رس آن کمتر از 20 درصد بوده و یا مجموع درصد سیلت و دو برابر درصد رس از 30 درصد تجاوز می کند. و یا خاکهای که مقدار شن آنها 43-52 درصد، مقدار رس آن کمتر از 7 درصد و سیلت کمتر از 50 درصد است.

4) Loam : خاکی که مقدار رس آن بین 7-27 درصد وسیلت آن 28-50 رصد و شن آن کمتر از 52 درصد است.

5) Silt Loam : خاکی که مقدار سیلت آن بیش از 50 درصد و رس آن بین 12-27 درصد بوده و یا مقدار ذرات سیلت بین 50-80 درصد و مقدار رس آن کمتر از 12 درصد باشد.

6) Silt : خاکی که مقدار سیلت آن کمتر از 80 درصد و مقدار رس آن کمتر از 12 درصد است.

7) Sandy Clay Loam : خاک های که محتوی 20 تا 35 درصد رس بوده و مقدار سیلت آن از 28 درصد کمتر و مقدار شن آن از 45 درصد بیشتر باشد.

8) Clay Loam : خاک هایی که در آن مقدار رس بین 27-40 درصد و مقدار رس از 20 تا 45 درصد نوسان می کند.

9) Silty Clay Loam : خاک هایی که در آن مقدار رس بین 27 تا 40 درصد بوده و مقدار شن از 20 درصد کمتر است.

10) Sandy Clay : خاک هایی که در آن مقادیر رس و شن به ترتیب از 35 و 45 درصد بیشتر است.

11) Silty Clay : خاک هایی که در آن مقادیر هر یک از ذرات رس و سیلت از 40 درصد تجاوز می کند.

12) Clay : خاک هایی که در آن مقدار رس از 40 درصد بیشتر بوده و مقادیر شن و سیلت به ترتیب از 45 درصد و 40 درصد کمتر است.

نکته 1: تعداد دفعات آبیاری و یا تناوب آن در خاکهای رسی  (Clay، Silty Clay Loam، Clay Loam، Silty Clay و Sandy Clay) ،کمترین و در خاک های شنی، بیشترین است. از نظر زهکشی نیز هر قدر رس خاک بیشتر باشد کارایی زهكش های زیر زمینی کمتر است.

نکته 2 : رطوبت خاک های رسی ( خاک های که بیش از 28 درصد رس دارند ) در حد خمیرایی کمتر از رطوبت ظرفیت نگهداری است و برای شخم زدن ، لازم است که رطوبت تا حد خمیرایی کاهش یابد.

روش های تعیین بافت خاک :

جهت تعیین بافت خاک سه روش کلی وجود دارد

1) روش لمسی  2) روش هیدرومتر  3) روش پیپت

2) تعیین بافت خاک به روش هیدرومتر :

  مبنای تعیین بافت خاک در روش هیدرومتری و همینطور روش پیپت بر قانون استوکز (Stocks Low) استوار است. لذا لازم است ابتدا دید جامعی نسبت به قانون استوکز پیدا کنیم.

× قانون استوکز :

شرح کامل قانون استوکز به ما می گوید که سرعت یک ذره در حال ته نشینی در داخل یک سیال به طور مستقیم در ارتباط با نیروی ثقل (g) ، تفاوت بین چگالی ذرات و چگالی آب (D₁-D₂) و توان دوم شعاع ذره می باشد. سرعت ته نشینی به طور عکس در ارتباط با گرانروی یا ضخامت سیال و یا همان ویسکوزیته مایع (η) می باشد. با این توصیفات قانون استوکز را می توان به صورت زیر نوشت

در این فرمول :

V : سرعت ته نشینی ذره بر حسب سانتی متر بر ثانیه

g : شتاب گرانش، که معادل 980 سانتی متر بر مجذور ثانیه در نظر گرفته می شود

r : شعاع ذره ای که در مایع ته نشین می شود بر حسب سانتی متر

D₁ : وزن مخصوص حقیقی خاک، که 2.65 گرم بر سانتی متر مکعب در نظر گرفته می شود

D₂ : چگالی آب، که برابر یک گرم بر سانتی متر مکعب است

η : ویسکوزیته مایع که برای آب معادل 0.01 پواز (0.01 g/cm.sec) در نظر گرفته می شود

نکته 3: تعیین بافت خاک بوسیله مثلث جدید بافت خاک با همان مثلث بافت خاک شیرازی و بورسما :

در مثلث بافت خاک مشاهده می گردد که خاکها بطور کلی در 12 گروه قرار می گیرند که هر کدام محدوده ای را در داخل مثلث USDA در بر می گیرند. در واقع بی نهایت ترکیب خاک ممکن است وجود داشته باشد که همگی تحت عنوان یک نام اسم برده می شوند. مثلا خاکی با ترکیب 35 تا 55 درصد رس و 0 تا 20 درصد سیلت و 45 تا 65 درصد شن همگی بنام خاک Sandy Clay نامیده می شوند. از مشکلات دیگر مثلث USDA این است که نمی توان به لحاظ کلی مشخص کرد که متوسط اندازه ذرات خاک چقدر است. برای رفع این مشکل مثلث جدیدی توسط شیرازی و بورسما (Shirazi and Boersma) ارائه شده است که با داشتن درصد شن و سیلت و رس می توان متوسط اندازه ذرات خاک را بدست آورد. اساس بدست آوردن مثلث جدید بدین صورت است که برای تمام 66 نقطه مثلث بافت خاک USDA و مرز های 12 گانه داخل مثلث یک مختصات محاسبه شده است. که این مختصات عبارت است از میانگین هندسی اندازه ذرات و انحراف از معیار هندسی آن

حال اگر اعداد بدست آمده را در یک دستگاه مختصات نیمه لگاریتمی که محور افقی آن لگاریتمی و محور عمودی آن ساده باشد قرار دهیم شکلی مطابق زیر بدست می آید که مثلث جدید بافت خاک نام دارد

اکنون اگر مطابق با همان روش قبلی با داشتن مقادیر درصد رس، سیلت و شن نقطه مورد نظر را در داخل این مثلث مشخص کنیم، مختصات این نقطه روی محور های افقی و عمودی به ترتیب اندازه قطر ذرات خاک و انحراف از معیار آن خواهد بود.

سایت :خاکهای ایرن

گردآورنده:مهران ساعدپناه

قرنهاست بین علم امروز و اعتقادات سنتی بر سر مسئله حافظه و شخصیت آب بحث و اختلاف نظر حاکم است ... اما چندی پیش دو دانشمند روسی و ژاپنی در دو تحقیق مختلف به نتایج علمی و بسیار مهمی دست یافتند که شرح آن را در تصویر حاضر بخوانید...

منبع تصویر: مجله خانواده سبز

کشف و صحت این فرضیه قدیمی می تواند مهر تائیدی بر اعتقاد مناطق کرد نشین باشد که از قدیم الایام خوابها و کابوسهای بد ، مشکلات و نارحتی ها و حتی استرس ها و اضطرابهای خود را در تنهایی برای آب روان با تمرکز بیان می کردند و معتقد بودن پاکی آب روان وجود آنها را از مشکلات پاک خواهد کرد و این مشکلات و اقبالهای بد بوسیله جریان آب از آنها دور خواهند شد.

                                               فراز برنجی

نرم افزار های آبیاری زهکشی

۱.نرم افزار   ref-et

http://portal.scu.ac.ir/_Hydrology/Documents/ref-et.zip

۲. نرم افزار EnDrain

http://portal.scu.ac.ir/_Hydrology/Documents/EnDrain.zip

۳.نرم افزار Surface

http://portal.scu.ac.ir/_Hydrology/DocumeSurfacents/Surface.zip

نرم افزار هاي سازه آبي

۱.نرم افزارEPANET

http://portal.scu.ac.ir/_Hydrology/Documents/EPANET.zip

۲. نرم افزارMike۱۱

http://portal.scu.ac.ir/_Hydrology/Documents/Mike%2011.zip